Copy
Bekijk deze nieuwsbrief in uw browser
Ruimte voor Erfgoed 

nummer 92 - December 2021
Vorige afleveringen zijn terug te vinden via www.erfgoedplatformapeldoorn.nl  (menu: Ruimte voor Erfgoed).  Zelf iets te melden? Stuur je bijdrage naar epa.redactie@gmail.com.
Erfgoed Agenda

Meer nieuws en activiteiten op Erfgoedplatform Apeldoorn en Mijn Gelderland
Helaas........
Mede door de aangescherpte coronamaatregelen zijn er zeer beperkte 'live activiteiten' gepland. In plaats daarvan grasduinen we in deze aflevering digitaal in de geschiedenis van onze regio op zoek naar verhalen, foto’s, kaarten en routes. En voeg zelf eens een stukje historie toe! 
Expositie in CODA: De verftoets
Royal Talens, opgericht in 1899 door Marten Talens, is gevestigd in Apeldoorn en gespecialiseerd in hoogwaardige verf voor zowel professioneel als hobbymatig gebruik. Eind jaren ’70 werd er een kunstcommissie opgericht die kunstwerken aankocht om medewerkers van Royal Talens te laten zien wat er met de producten van het merk werd gemaakt. Inmiddels beheert de Stichting Royal Talens een unieke collectie van meer dan 200 kunstwerken.
CODA heeft in samenwerking met Royal Talens stukken uit deze bedrijfscollectie geselecteerd die niet eerder buiten de fabrieksmuren zijn getoond. Deze zijn vanaf 2 december te zien in CODA.

>> Lees meer
Erfgoed Nieuws
Het Erfgoedplatform Apeldoorn nu ook op Instagram
Naast onze publicaties op de
website (bijna 9000 bezoekers in 2020) en Facebook (bijna 1000 volgers) is het Erfgoedplatform Apeldoorn nu ook zichtbaar op Instagram. We hopen daarmee nog meer belangstellenden te bereiken en te informeren over het erfgoed in en rond Apeldoorn.
Zelf iets doen voor Apeldoorns erfgoed? 
Het Erfgoedplatform Apeldoorn (EPA) ondersteunt ook initiatieven ten behoeve van het realiseren van publicaties en de renovatie en herplaatsing van objecten die te maken hebben met het erfgoed in Apeldoorn. EPA doet dit onder andere via het Fonds Apeldoornse Historische Publicaties  (FAHP). Mede dankzij dit fonds zijn dit jaar diverse publicaties tot stand gekomen, zoals de boeken Berg en Bos, een verrassende ontdekking. Vluchteling in eigen land en Biografie over het leven van Hendrik Christiaan van de Houven van Oordt (1837-1901). En er staan nog enkele publicaties op de wensenlijst. 
De Stichting Erfgoedplatform Apeldoorn (EPA) is erkend als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) waardoor giften aan EPA van de inkomstenbelasting aftrekbaar zijn. Afhankelijk van het belastingtarief dat op u van toepassing is, krijgt u een deel van uw gift van de fiscus terug. Dat is interessant voor u en voor het erfgoed in Apeldoorn! De exacte voorwaarden voor belastingaftrek kunt u nalezen op
 www.anbi.nl  
>> Lees meer over hoe u erfgoed in Apeldoorn kunt steunen.

2 nieuwe aanwinsten
Een jonge verzamelaar uit Apeldoorn besluit te stoppen met zijn hobby en schenkt zijn meest bijzondere voorwerpen aan het museum collectie 40-45.
Het boekje met een geheime verstop mogelijkheid is van zijn opa geweest. Waarschijnlijk heeft zijn opa tijdens de oorlogsjaren hierin een radio verstopt. De Italiaanse militaire voorwerpen heeft de verzamelaar tijdens een vakantie gevonden op het Griekse eiland Samos. Het munitietasje is gestempeld met het jaartal 1935 en geproduceerd in Verona, op de drinkfles ontbreken het jaartal en de naam van de maker.
Bijzondere aanwinsten voor het museum! 

>> Zie ook www.collectie4055.nl

IVN wint cultuurprijs
Koningin Máxima reikte op 16 november 2021 de Prins Bernhard Cultuurfonds Prijs uit aan IVN Natuureducatie. De feestelijke ceremonie vond plaats in het voormalige zendstation Radio Kootwijk in één van Nederlands meest prachtige natuurgebieden, de Veluwe. 
Negen Natuurgidsen van IVN afdeling Apeldoorn boden zo'n 120 gasten een rondleiding door het gebied aan.
Het was een sfeervol evenement met muziek, filmbeelden van de natuur en mooie toespraken. Hoogtepunt was de uitreiking van de prijs door Koningin Maxima.
Ben je benieuwd hoe deze bijzondere dag eruitzag?
 >> Bekijk een filmpje van het evenement
Bijzondere brieven uit Het Apeldoornsche Bosch opgenomen in CODA Archief
Mona van Minden was 16 jaar toen ze in Het Apeldoornsche Bosch belandde. Niet omdat ze geestelijk gestoord was of omdat ze de verpleging in wilde, maar omdat Het Apeldoornsche Bosch op dat moment een veiligere plek leek dan Amsterdam. Mona stuurde vanuit Apeldoorn brieven naar haar vrienden Jaap en Dineke Hemelrijk, een broer en zus die ze eerder dat jaar had leren kennen. Tussen Jaap en Mona ontstond een bijzondere band. Zo bijzonder dat Jaap Hemelrijk de brieven tot zijn dood in 2018 bewaard heeft. Zijn dochter Emily droeg deze bijzondere brieven van haar vader onlangs over aan CODA Archief. De brieven zijn online te bekijken via deze link.
CODA Archief ontving 18 brieven waarvan er 14 geschreven zijn door Mona. De vroegste brieven, uit het voorjaar van 1942, schreef ze samen met haar vriendin Elleke Spijer. Het zijn levendige, vrolijke epistels met grappige illustraties, gemaakt vanuit de schoolbanken van het Joods Lyceum. Tot de zomer van 1942, want toen verkaste Mona naar Het Apeldoornsche Bosch. Kort daarna kon Elleke met hulp van de familie Hemelrijk onderduiken.
>> Lees meer op www.apeldoornschebosch.nl
De VOA is weer terug op de radio
Een nieuwe start, een nieuwe studio, een nieuw programma en nieuwe enthousiaste medewerkers.
Het programma “Apeldoorn Oud en Nu” van de Vereniging Oud Apeldoorn (VOA) is weer wekelijks te beluisteren op de radio in samenwerking met de nieuwe lokale Apeldoornse radio- en tv-zender Samen1. Elke zondag van 11.00 – 12.00 uur. Voor zowel het bestuur van de VOA als ook voor de presentatoren was het belangrijk dat de vele luisteraars ons weer via de FM kunnen beluisteren. Vandaar de overstap naar Samen1, die de nieuwe licentie heeft gekregen.
Nieuw: De IVN/Decathlon route
Recent is weer een nieuwe route verschenen in de IVN Routes app: De Decathlon wandeling. Deze is gemaakt in samenwerking met Decathlon en start bij deze sportzaak aan de Voorwaarts. 
De route is 8,6 km lang en brengt je langs interessante plaatsen zoals landgoed Woudhuizen en Groot Schuylenburg. En uiteraard krijg je informatie over natuur en cultuurhistorie. Je hebt via de IVN Routes app altijd je eigen (natuur)gids bij je.
Je krijgt een indruk van de wandeling via www.ivn-apeldoorn.nl (menu routes). Klik hier op: 'bekijk de  wandelroutes rondom Apeldoorn'. Om de route te wandelen download je eerst de IVN Routes app en zoek daarna de Decathlon route.
Röntgen Stadswandeling
Röntgenstralen, wie kent ze niet? Bij het maken van een röntgenfoto in het ziekenhuis, de bagagescanner op Schiphol maar ook voor de restauratie van schilderijen wordt gebruik gemaakt van röntgenstralen. Maar weet je dat de ontdekker van de röntgenstralen, Wilhelm Conrad Röntgen, in Apeldoorn is opgegroeid? Door zijn baanbrekende ontdekking ontving hij in 1901 als allereerste de Nobelprijs voor Natuurkunde.
De Röntgen Stadswandeling leidt je langs plekken waar hij gewoond heeft, op school heeft gezeten en waar hij getrouwd is. Het geeft je een beeld hoe zijn jeugd was in Apeldoorn. Tegelijkertijd ontdek je de mooie plekjes rondom de binnenstad waaronder de Grote Kerk, stadspark Oranjepark en de Van Kinsbergenstraat, een straat met prachtige jugendstil architectuur.
De wandeling is circa drie kilometer lang en neemt een uur in beslag. Veel plezier met het ontdekken!
De stadswandeling is gratis af te halen bij het Tourist Information punt in CODA of te downloaden via 
uitinapeldoorn.nl.
De Röntgen Stadswandeling is een initiatief van Stichting Röntgen Apeldoorn, Erfgoed Platform Apeldoorn, Apeldoorns Gidsen Collectief en Apeldoorn Partners.
Weetjes van Koninklijk Apeldoorn
Op de website van de Stichting Koninklijk Apeldoorn vind je interessante wetenswaardigheden over Paleis Het Loo of het Koninklijk Huis. De rubrieken zijn geschreven door Paul Rem, conservator van Paleis Het Loo en  door Marieke Spliethoff, oud-conservator van Paleis Het Loo. 
Het laatste weetje gaat over Prinses Carolina (1743-1787), een van de onbekendste leden van het Huis van Oranje, maar tevens een van de sympathiekste. Zij werd in Leeuwarden geboren op 28 februari 1743, toen haar ouders, prins Willem IV en de Engelse koningsdochter Anna van Hannover al negen jaar getrouwd waren. Zij werd genoemd naar haar grootmoeder, de Engelse Queen Caroline. Jarenlang bleef Carolina enig kind. Na de benoeming van haar vader in 1747 tot erfstadhouder der Verenigde Provinciën, werd het stadhouderschap ook erfelijk in de vrouwelijke lijn verklaard. Ook na 1748, toen haar broertje Willem V geboren was, werd Carolina nog beschouwd als de troonopvolgster. Pas nadat haar broer getrouwd was en er een kind op komst was, verhuisde Carolina in 1769 met haar echtgenoot Karel Christiaan van Nassau-Weilburg en
haar gezin naar Duitsland.
>> Lees meer
Historie uit de wijken en dorpen
Op www.erfgoedplatformapeldoorn.nl hebben we een rubriek erfgoedlinks. Hierin 'verzamelen' we links naar allerlei websites over erfgoed. Je vindt er links naar (oude) foto's en films van Apeldoorn, oude kaarten en verhalen.
Kijk bijvoorbeeld eens bij de links over
apeldoornse wijken en dorpen, en
De Parkenbuurt:
met informatie en foto's van de huizen, per straat gerangschikt, in de Parkenbuurt..
Site van de wijk Orden in Apeldoorn. Ook met foto's gerangschikt per straat.
De Beeldbank van Ugchelen, met meer dan 300 oude foto's
Hoog Soeren, met de dorpshistorie en oude ansichtkaarten
En nog veel meer.......
Heb je nog een relevante link? Mail het ons op 
epa.redactie@gmail.com
Raadplaatje
Het vorige Raadplaatje
Willem Veeneman denkt dat het de z.g. Folly is aan het eind van de 4 km lange zichtas van de Koningslaan in het achterpark van Het Loo. En hij heeft - samen met 5 andere inzenders - gelijk.
Hij schrijft: 'De prachtige laan in het voorpark met eiken die geplant zijn ten tijde van koning Willem II. Zo rond 1840. De koning die als één der weinige Oranjevorsten liever in Tilburg  en Soestdijk vertoefde  dan op Het Loo. Maar… .tja hij was dan ook “De held van Waterloo”. Zijn opvolgende zoon koning Willem III, die veel minder presteerde, werd in Apeldoorn soms wat smalend aangeduid als “De waterheld van Het Loo” gezien het aanleggen, door zijn toedoen, van de vijvers in het hedendaagse voorpark'.

De folly is ontworpen door landschapsarchitect Michael van Gessel in samenwerking met architect Peter Sas. De folly bestaat uit 36 douglasstammen en markeert het eind van de ongeveer vier kilometer lange zichtas.
>> Lees meer over bezienswaardigheden in het Paleispark.
>> Loop één van de drie wandelingen uit de IVN Routes app.

Het nieuwe Raadplaatje
Waar vind je deze vrouwenhand zonder pink die een roos vasthoudt?

Heb je ook een Raadplaatje? Stuur het op met een foto van het detail, het totaal en korte informatie.
Stuur je oplossing of bijdrage aan
epa.redactie@gmail.com
Uit het Geheugen van Apeldoorn
Online grasduinen en rondzwerven in de geschiedenis van Apeldoorn via het Geheugen van Apeldoorn. Wie verhalen, foto's of suggesties heeft, kan die eenvoudig bijdragen en delen (klik op info rechtsboven). Via www.erfgoedplatformapeldoorn.nl zie je de laatste toevoegingen.

Het Aardhuis
Op een van de hoogste plekken van de Veluwe, de Aardmansberg (102 meter boven N.A.P.), liet Koning Willem III in 1861 het Aardhuis bouwen. Het door hofachitect Henri Camp gebouwde chaletachtige gebouw diende oorspronkelijk voor militaire besprekingen. Het bood Willem III, die een liefhebber was van militaria,  ook en magnifiek zicht op de manoeuvres die de soldaten uit kamp Nieuw-Milligen op de hei uitvoerden.
Ook Prins Hendrik verbleef later graag in het Aardhuis, dat hij vooral als jachtchalet gebruikte.
Vlak bij het Aardhuis werd een put gegraven die nog iets dieper is dan de oudere Echoput die, wat verder bergafwaarts, in de tijd van Koning Lodewijk Napoleon was gegraven. De put bij het Aardhuis heeft geen echo. In 1972 kreeg het gebouw op verzoek van Koningin Juliana een andere bestemming. Het is nu een voorlichtingscentrum over natuur en wild. Koningin Beatrix en tegenwoordig Koning Willem Alexander zetten deze traditie als educatief centrum voort.

Het Aardhuis is tegenwoordig het bezoekerscentrum van Kroondomein Het Loo. Hier kunt u ontdekken hoe het grootste landgoed van Nederland is ontstaan en het in de loop der jaren heeft ontwikkeld tot wat het nu is. De expositie is gratis toegankelijk en neemt bezoekers mee via drie hoofdthema’s Flora & Fauna, Beheer & Behoud, en Eropuit door Kroondomein Het Loo en duikt in de lange verbintenis die de Oranjes hebben met dit gebied.
>> Lees meer op het geheugenvanapeldoorn of bezoek www.hetaardhuis.nl

De Brink van Beemte
Op de Brink in de Beemte staan acht kleine bakstenen bouwsels. Een geveltje met boogjes en een muurtjes met rafelige randen die onmiddellijk herinneren aan een ruïne. Wie het veldje vluchtig bekijkt, zou nog even kunnen denken dat het een grote ruïne is, van een miniatuurkasteel misschien. Maar niets is minder waar. Ferry Staverman ontwierp de bouwsels stuk voor stuk in 1999, speciaal voor de Zilveren Troffel wedstrijd die dat jaar werd gehouden. Vandaar de aandacht voor het metselwerk, de diverse metselverbanden en de verschillende kleuren stenen die erin zijn verwerkt. Samen vormen ze niet alleen een spannend en vreemd ensemble, ze doen ook dienst als speelobjecten voor de kinderen uit de buurt. Vakmanschap en spel in een kunstwerk verenigd.

>> Lees meer in het geheugenvanapeldoorn

‘Apeldoorns Belle Époque’
door Adrienne Zuiderweg.
Hoofdstraat 144
Indertijd was Hoofdstraat 144 één van de kroonjuwelen van Apeldoorns Belle Epoque. Het was ontworpen door architect J.A. Wijn. In Ruimte voor Erfgoed is in negen afleveringen tussen november 2002 (nummer 79) en september 2021 (nummer 89) de geschiedenis van Hoofdstraat 144 beschreven. Deze afleveringen zijn bewerkt en uitgebreid in de publicatie (pdf) Apeldoorn Belle Époque. Hoofdstraat 144. Een historisch overzicht van de gevestigde winkels, hun eigenaren en hun verbouwingen.
Colofon
Ruimte voor Erfgoed verschijnt maandelijks bij bijna 1400 abonnees in hun mailbox. Heeft u tips of wilt u een bijdrage leveren? Laat het ons weten. Stuur dit bulletin ook gerust door naar anderen. Zij kunnen zich GRATIS abonneren via deze link.

Uitgave: Stichting Erfgoedplatform Apeldoorn (EPA)
Redactie: Hans Hogenbirk en Adrienne Zuiderweg

Internet:     www.erfgoedplatformapeldoorn.nl
E-mail:       epa.redactie@gmail.com
Facebook: erfgoedplatformapeldoorn
Instagram: epa.apeldoorn
Foto's: CODA Archief, IVN Apeldoorn, Apeldoorn Marketing, Paleis Het Loo, Hans Hogenbirk, Adrienne Zuiderweg
Wilt u zich uitschrijven of uw mailadres wijzigen? Klik dan op onderstaande links. Als u niets doet, gaan wij uit van uw eerdere toestemming/inschrijving deze nieuwsbrief te willen ontvangen. 
Meld u aan voor deze nieuwsbrief   Meld u af voor deze nieuwsbrief    Wijzig aanmeldgegevens 
Share Share
Forward to Friend Forward to Friend
Tweet Tweet
Share Share






This email was sent to <<E-mail adres>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
Erfgoedplatform Apeldoorn (EPA) · Vosselmanstraat 299 · Apeldoorn, Nederland 7311 CL · Netherlands

Email Marketing Powered by Mailchimp