Copy
16 Temmuz 2021
16 Temmuz Cuma gününden herkese günaydın. 1984'te bugün İstanbul'un son troleybüs seferleri yapıldı. Troleybüs İngilizce “trolley” ile “bus” kelimelerinin bileşiminden meydana gelen bir sözcüktü. Kısaca "elektrikli otobüs" demek de mümkün... 1930'larda dünyanın tüm büyük şehirlerinde kullanılmaya başlanan bu araçlarla Türkiye ilk defa 1947'de tanışmıştı. Ankara'nın "boynuzlu-büs" tabir edilen ilk troleybüsleri 1 Haziran 1947'de Ulus-Bakanlıklar arasında hizmete girmişti. Onu 1954'te İzmir'de Konak-Güzelyalı hattında çalışmaya başlayarak atlı tramvayların saltanatını yıkan "telli büs"ler izlemişti.

İstanbul'da ise imar hareketleri yılların gözbebeği tramvayı "ilkel" hale getirmiş, Eminönü-Topkapı hattında troleybüsün ilk deneme seferleri 1961'de yapılmaya başlanmıştı. 27 Mayıs darbesinin ilk yıldönümü de o dönemki adı "Hürriyet Meydanı" olan Beyazıt Meydanı'nda yapılan törenle başlatılan troleybüs seferleriyle kutlanmıştı. Sefere çıkan ilk troleybüsün adı "27 Mayıs"tı. Kısa sürede troleybüsler 45 kilometrelik bir alanda, 101 araçla, 17 değişik semte yolcu taşınmaya başlamıştı. Ne var ki hız yapamayan, manevra kabiliyeti düşük troleybüsleri İstanbullular pek sevmemişti. Tavanından havai hatta uzanan ve halk arasında “boynuz” tabir edilen iletim çubukları virajlarda sık sık yerinden çıkıyor, şoför inerek aracın arkasındaki kayışları hareket ettirip bu çıkmış "boynuzu" tekrar yerine takmak zorunda kalıyordu. Üstelik şehir içinde sık sık elektrik kesiliyor, ne zaman geleceği de belli olmuyordu. Öyle ki troleybüsler çoğu zaman yolda kalıp peş peşe sıralanıyor, trafiği tıkıyor, yolcular öfleye püfleye inip kendilerine yeni bir taşıt aramaya başlıyordu.

Günün şarkısı bugün 103. doğumgününü kutladığımız Müzeyyen Senar'ın kızının adı da olduğu için çok sevdiği, konserlerinin geleneksel veda şarkısı olan bir Muğla zeybeği: "Feraye"...
Tramvaylar kaldırılınca trafiğe çıkartılan ve ön camında "Tramvayın Kardeşiyiz” yazılı bir levha taşıyan ilk troleybüs aracı Şişli Deposu'nun önünden hareket ediyor. Troleybüsleri Sertaç Kayserilioğlu NTV Tarih'in Mayıs 2012 tarihli sayısı için yazmıştı.
Facebook'ta paylaş Facebook'ta paylaş
Twitter'da paylaş Twitter'da paylaş
E-postayla paylaş E-postayla paylaş

Sel Rize'de 7, Avrupa'da 70 can aldı

Rize bir kez daha sel felaketine maruz kaldı. Sağanak yağmur 7 saatte metrekareye 220 kilogram yağış bırakınca sel ve toprak kaymaları yaşandı. İle bağlı 6 ilçede dereler taştı, yollar ulaşıma kapandı. Heyelan nedeniyle Muradiye Beldesi’nde ve Güneysu ilçesine bağlı Ballıdere köyünde evler çöktü; 7 kişi yaşamını yitirdi. Kaybolan 1 kişiyi arama çalışmaları devam ediyor. Ayrıca Rize-Güneysu karayolu göçük nedeniyle ulaşıma kapatıldı; Güneysu'da taşan derenin getirdiği molozlar ilçe merkezinde hasara neden oldu. Meteoroloji ise Trabzon'un merkez ve doğusuyla Rize çevreleri için çok kuvvetli ve yer yer şiddetli sağanak yağış uyarısı yaptı.

CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Maraş Milletvekili Ali Öztunç, Rize'de yaşanan sel felaketiyle ilgili "İklim krizi yaşadığımız acı bir gerçek. Yağışların bu kadar yoğun ve şiddetli olması, sürpriz değil. Yağışın zararlarını azaltmak, yok etmek bilimsel olarak mümkün. İnsan kaynaklı doğa tahribatları, yanlış imar ve yapılaşma politikaları, yanlış su yönetimi politikaları, ormansızlaşma, HES’ler, dere ıslah çalışmaları vb. etkenler bu felaketleri tetikliyor. Halen bu konuda bir eyleme geçmiyor ve eski davranışlarda devam ediyorsak, burada ihmal değil kasıt aramak gerekiyor" açıklamasını yaptı. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı‘nın hazırladığı Karadeniz İklim Eylem Planı’nın uygulanmamasını eleştiren Öztunç, Rize ili genelinde acilen afet bölgesi kararı alınması gerektiğinin de altını çizdi.
 

Sel, Türkiye'nin yanısıra Almanya, Belçika, Lüksemburg ve Hollanda'nın bazı bölümlerinde de can kaybı ve ciddi hasara neden oldu. Almanya'nın batısında etkili olan yağışlar, ülke tarihinin en büyük sel felaketlerinden biri olarak görülüyor. Kuzey Ren-Vestfalya ile Rheinland Pfalz eyaletlerinde etkili olan yağış nedeniyle nehirler taştı, en az 59 kişi hayatını kaybetti. Onlarca kişinin de kayıp olduğu ifade edilirken, ölü sayısının artmasından endişe ediliyor. Ayrıca Almanya genelinde en az 200 bin eve elektrik verilemediği kaydedildi. Belçika'da da su baskınlarına neden olan aşırı yağışlar en az 11 can aldı.

 ⏳Taşkınlara tarihten çözümler...
 

Sel veya kuraklık gibi olağanüstü bir meteoroloji olayı yaşandığında, ilk tartışılmaya başlanan konuların başında bu olayın küresel ısınmadan kaynaklanıp kaynaklanmadığı sorusu geliyor. Çoğunlukla bu soruya cevap vermek için de tarihe başvuruluyor: "Bu tip olaylar geçmişte de yaşandı"... Elbette tek tek bütün hava olaylarının nedenini belirlemek o kadar kolay değil, ama veriler birikmeye başladıkça ortaya dünya çapında tutarlı bir eğilim de çıkıyor. Bilim insanları, insan faaliyetleri yüzünden yükselen sıcaklıkların hava parametrelerini etkileyerek aşırı hava koşullarının hem sıklık hem de yoğunluğunda bir artışa yolaçtığını giderek daha fazla kanıta dayandırarak söyleyebiliyorlar. 

Küresel ısınma ile seller arasındaki bağlantıyı Prof. Dr. Levent Kurnaz şöyle anlatıyor: "Dünya’nın atmosferi bizim kömür, petrol ve doğalgaz yakarak salınmasına neden olduğumuz karbondioksit nedeniyle ısınıyor. Dünya ne kadar çok ısınırsa denizlerden o kadar fazla su buharlaşıyor. Bu su buharı atmosferde kalmayacağından bir noktada kar veya yağmur olarak toprağa geri dönüyor". Ama toprak eski toprak değil... Şehirlerde betonla kaplı zemine yağmur düştüğünde bunun emilebileceği bir alan bulmak giderek zorlaşıyor. Kırsal alanlarda da uzun kuraklıklar sonunda susuz kalan toprak ani yağışlarda suyu fazla ememediğinden düşen yağışın önemli bir kısmı yeraltına sızmadan akışa geçiyor. Böylece taşkınlar yaşanıyor.

Sorunun varlığını tarihe bakarak tespit ettiğimiz gibi giderek daha fazla karşılaşacağımız sel problemine birtakım çözümleri de tarihten aldığımız ilhamla geliştirebiliriz. Örneğin Bizans Dönemi'nden beri İstanbul'un susuzluk problemine çözüm olduğu gibi taşkınların da önüne geçen sarnıç sistemi bugünlerde yeniden konuşuluyor. Cumhuriyet dönemine kadar işlerliğini koruyan bu sarnıçlar 1950'lerde yokedilmişti. Halbuki yağmur sularının çatıdan toplanması, depolarda biriktirilip arıtıldıktan sonra bina içine iletilmesi için 50 m2'lik bir çatı alanı bile yeterli...

Bugün geleneksel tarihçilerin devletlerin “yüce tarihi”ni incelerken görmezden geldiği çevre tarihi çalışmalarını alanın önde gelen ismi Salih Özbaran'dan okuyabilirsiniz.
  • Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü'nde yaptığı açıklamada toplumun tüm kesimlerine millî meselelerde birlikte hareket etme çağrısı yaptı. "Fikirlerimiz farklı olsa da aynı toprağın insanlarıyız" diyen Erdoğan, "Yeni anayasa başta olmak üzere Türkiye'nin demokrasisini güçlendirecek, refahını artıracak, toplumsal barışını perçinleyecek tüm millî meselelerde siyasetin uzlaşma kültürünü yaşatması gerekiyor" ifadelerini kullandı.
    • CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu, açıklamasında "15 Temmuz'un tüm karanlık noktalarını ortaya çıkarmak, o gece devleti sokaktan toplayan milletimize borcumuzdur" vurgusunu yaptı.
  • Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Türkiye'de 10 bin 218 kişinin katılımıyla tamamlanan Faz-3 çalışmalarına göre Çin üretimi Sinovac aşısının %83.5 oranında etkili olduğunu söyledi.
  • YÖK, Melih Bulu'nun görevden alınmasıyla boşalan Boğaziçi Rektörlüğü için başvuru ilanı yayımladı. Başvurular 2 Ağustos'a kadar iletilebilecek. Öte yandan Boğaziçi Üniversitesi rektörlüğüne vekaleten Bulu tarafınan atanan Prof. Dr. Mehmet Naci İnci getirildi.
    • Boğaziçi Üniversitesi bileşenleri protestolar esnasında gözaltına alınan ve haklarında dava açılan öğrencilerin dava süreçlerinin sonlandırılmasını istedi; rektörün seçimle belirlenmesini talep etti.
    • Melih Bulu döneminde mezunların kampüse girmesini engelleyen karar da kaldırıldı.
  • Sosyal medya platformu Twitter'ın yayımladığı rapora göre Türkiye, şirketten en çok içerik kaldırma başvurusunda bulunan 2. ülke oldu. Hindistan'ın başı çektiği listede Türkiye'yi Rusya ve Pakistan takip etti.
  • Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, dünkü Resmî Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlanan kararıyla, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcılığı’na Mehmet Hamdi Yıldırım’ı atadı.
    • Lütfi Elvan’ın göreve gelmesinin ardından Berat Albayrak’ın üç bakan yardımcısından ikisi Ocak ayında görevden alınmıştı.
  • ABD Senatosu, Uygurlara yönelik baskılarından ötürü Çin'in Şincan bölgesinden yapılan ithalatın yasaklanmasını öngören yasa tasarısını onayladı. Yürürlüğe girmesi için Temsilciler Meclisi ve Başkan Joe Biden tarafından onaylanması gereken yasayla ilgili Cumhuriyetçi Marco Rubio, "İnsanlık suçlarına karşı gözümüzü kapatamayız" derken, Demokrat Jeff Merkley de "Amerikalılar, köle olarak kullanılan işçilerin ürettiği ürünleri almamalı" şeklinde konuştu.
  • Almanya'da işyerinde başörtüsü takmalarına izin verilmeyen iki kadının açtığı davada görüşü istenen Avrupa Adalet Divanı, belli şartlar altında başörtüsü yasağı uygulanabileceğine hükmetti. Kararda, işverenin koyduğu yasağın tüm dinler için geçerli olmasının önemine işaret edildi.
    • Belçika’da da Kadın ve Erkek Eşitliği Enstitüsü Hükümet Temsilcisi Ishane Haouach’ın, "kamu görevlisi olmasına rağmen başörtü taktığı" gerekçesiyle kendisine yöneltilen sert eleştiriler üzerine istifa etmesi, ülkede konuyla ilgili siyasi tartışmaları yeniden alevlendirmişti.
  • AFP, Taliban'ın mahkumların serbest bırakılması için 3 aylık ateşkes önerdiğini açıkladı. Afgan basını da ateşkes için Taliban'ın, BM'nin kara listeden çıkarılma ve 7 bin mahkumun serbest bırakılması şartlarını koştuğunu belirtti.
    • Beyaz Saray, "Müttefiklere Sığınak Operasyonu"nun Temmuz ayı sonunda başlayacağını duyurdu. ABD'nin Afganistan'da bulunduğu 20 yıl boyunca tercüman olarak yardım aldığı ve tehlike altında bulunan 2500 kişiyi kapsayacağı belirtilen tahliye işlemleri tamamlanana dek bu kişiler ABD ya da bir üçüncü ülkedeki ABD askerî üslerinde misafir edilecek. 
  • Lübnan'da 22 Ekim'de yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Saad el-Hariri, Cumhurbaşkanı Mişel Avn ile anlaşamadığı için görevi bıraktığını duyurdu. Hariri, "Cumhurbaşkanı bana uzlaşmaya varmamızın zor olduğunu söyledi. Ben de hükümeti kurma görevinden affımı istedim" ifadelerini kullandı.
  • ABD Savunma Bakanlığı Sözcüsü Kenneth Hoffman, Haiti Devlet Başkanı Jovenel Moise'nin suikastı ile ilgili gözaltına alınan Kolombiyalı askerlerden bazılarının ABD'de eğitim gördüğünü açıkladı.
  • Küba'da Pazar gününden beri devam eden protestoların ardından hükümet bazı kısıtlamaları gevşetti. Küba'ya seyahat edenlerin yanlarında 10 kilonun üzerinde ilaç, gıda ya da kişisel temizlik ürünü getirmeleri halinde alınan gümrük vergisi yıl sonuna kadar kaldırıldı. 3 gündür internete erişimde yaşanan "aksaklıkların da giderildiği" açıklandı.
  • Bulgaristan'da erken seçimi, yüzde 24.08 oyla şovmen Slavi Trifonov'un partisi ITN kazandı. Siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle kabine kurma çalışmalarının zorlu geçmesi bekleniyor. 
  • Avrupa İlaç Ajansı Covid-19 aşılarının Delta varyantına karşı koruma sağlayabilmesi için iki doz aşı olunması gerektiğini belirtti. Yayımlanan raporda "Ağustos ayı sonunda AB'deki vakaların %90'ının Delta varyantından kaynaklanacağı" vurgulandı.
  • AB Komisyonu, "eşcinsel haklarını ihlal eden" yasaları sebebiyle Macaristan ve Polonya’ya karşı yasal süreç başlattı. Sürecin sonunda bu iki ülke AB Adalet Divanı'na sevk edilebilir.

Japonların Aralık 1941’de Pearl Harbor baskınından sonra ABD, Japonya ve ardından Almanya’ya kaşı savaş ilan edince, askerî yetkililer için atom bombası öncelikli hale gelmişti. 1942 yazında Roosevelt büyük bir gizlilik içinde "Manhattan Projesi" denilen bir programı yürürlüğe soktu. ABD’nin kuş uçmaz kervan geçmez bölgesinde kurulan üç yerleşkede, önemli bir kısmı hangi amaçla çalıştığının farkında olmayan 150 bin insanın istihdam edildiği bir program başlatıldı. Nihayet 1945 ilkbaharında üretilen 3 atom bombası, 16 Temmuz 1945'te New Mexico'nun çöllerinde yapılan ilk nükleer deneyle test edilip "başarılı" oldu. Bundan sonra insanlığı, 6 Temmuz'da Hiroşima'yı, 9 Ağustos'ta ise Nagazaki'yi neredeyse haritadan silen iki cehennem bekliyordu... Masis Kürkçügil, Ağustos 2020'de #tarih'e yazmıştı.

 ⏳Tarihte Bugün 
 

  • 1399 yıl önce bugün, 16 Temmuz 622'de Hz. Muhammed ve beraberindeki ilk Müslümanlar, Mekke’den Medine’ye hicret etti. Bu göçün sonunda imzalanan Medine Sözleşmesi ile günümüzde İslâm Devleti olarak sınıflandırılan ilk devlet kabul edilen Medine Şehir Devleti kuruldu.
     
  • J. D. Salinger’ın The Catcher in the Rye adlı romanı 16 Temmuz 1951’de yayımlandı. Kahramanın ergenlik çağı bunalımını anlatan eser Türkçeye Gönülçelen ve Çavdar Tarlasında Çocuklar diye çevrildi.
     
  • Asker ve devlet adamı Hüseyin Rauf Orbay, 16 Temmuz 1964 tarihinde 83 yaşında İstanbul’da öldü. Balkan Savaşı'nda "Hamidiye Kahramanı" olarak ünlenen Orbay, Mondros Mütarekesi'ni Osmanlı Hükümeti adına imzalamıştı.
  • 40. İstanbul Film Festivali’nde ödüller sahiplerini buldu. Altın Lale'nin sahibi, Emre Erdoğdu'nun yazıp yönettiği "Beni Sevenler Listesi" olurken, Uluslararası Yarışma’da En İyi Film ödülünü ise Madiano Marcheti’nin "Madalena" filmi kazandı.
  • Marquis de Sade'ın hapishanedeyken yazdığı Sodom'un 120 Günü eserinin elyazması, Fransa hükümeti tarafından 4.55 milyon euro (46 milyon lira) karşılığında satın alındı. Hayatı ve eserleri tartışmalara neden olan yazar, "ulusal hazine" ilan edildi.
  • Borusan İstanbul Filarmoni Orkestrası Festivali 18 Temmuz’da başlıyor. 25 Temmuz'a kadar borusansanat.tv’de ücretsiz olarak yayınlanacak konser serisinde hem BİFO hem de Borusan Quartet’in toplam 14 konserine yer verilecek; kemanda Daniel Hope, Pelin Halkacı Akın ve Jan Mráček, piyanoda Gökhan Aybulus, mandolinde Bülent Yazıcı, flütte Bülent Evcil gibi birçok yıldız isim dinlenebilecek.
  • Yolcu Tiyatro, tiyatro tarihinin en güçlü savaş karşıtı metinlerinden olan, Wolfgang Borchert’in “Kapıların Dışında” adlı eseriyle dijital sahneye yeni bir soluk getiriyor. Cuma günü saat 21.00'de çevrimiçi gösterime açılacak oyunda animasyonlarla oyuncular geçiyor.
  • Burgazada Cennet Bahçesi'nde bu akşam Kadıköy Emek Tiyatrosu'nun yeni oyunu "Herkes Kocama Benziyor" ile başlayacak etkinlikler, 4 Eylül'e kadar devam edecek. Biletler burada!
  • Ankara Cermodern Açık Hava Film Gösterimleri kapsamında bu akşam "L'uomo che comprò la Luna", 18 Temmuz Pazar ise "The Band's Visit'' izleyiciyle buluşacak.
  • Ekinakis’in (Ekin Büyükşahin) "Commune - Community - Communication" başlıklı kişisel sergisi 16 Temmuz’da Urla’nın yeni sanat mekanı Gru Art Gallery’de açılıyor. 5 Eylül'e kadar ziyaret edilebilecek sergi, çağdaş toplulukların bir parçası olmasına karşın nasıl iletişim kurulacağını bilmeyen bireyi merkezine alıyor.
  • Çağdaş sanatın önde gelen 21 sanatçısının yer aldığı "Music to my Eyes" sergisi, bugün sanat BodrumBodrum Art Gallery’de kapılarını açıyor. Sergi 30 Eylül'e kadar gezilebilir.
Covid-19 Sayacı
Günlük Can Kaybı / Vaka Sayısı
Dünya: 8.547 - 516.528 / Türkiye: 48 - 7.304
Türkiye'de aşılama
1. doz: 38.560.060 / Nüfusa oranı: %62.12

Bizi takip ediniz!

Twitter
Instagram
Facebook
Website
YouTube
Bu e-posta size yönlendirildiyse buradan abone olabilirsiniz
Tercihlerinizi değiştirebilir
 veya üyelikten çıkabilirsiniz.
Copyright © 2021, KAFA Grup, Her hakkı mahfuzdur.
#tarih'te bugün ekibi






This email was sent to <<e-posta adresi>>
why did I get this?    unsubscribe from this list    update subscription preferences
#tarih'te bugün · Kadıkoy · Istanbul 34724 · Turkey