Copy
View this email in your browser

Aandacht voor goed samenspel college en Staten


Hoe dragen provincies in de huidige tijd bij aan de samenleving van morgen? En wat betekent het ‘vooropstellen van de maatschappelijke opgaven’ voor de manier van besturen, en dus (ook): voor de rol van college en Staten en hun onderlinge samenspel? Deze thema’s uit de vorig jaar gepresenteerde leidraad voor provincies Kompas 2020 stonden op de laatste dag van juni centraal tijdens Kompas 2020 Live. Een bijeenkomst speciaal voor de nieuw aangetreden Statenleden in het Huis van de Provincies.
 
Zo’n 40 kersverse Statenleden uit alle delen van het land waren afgekomen op Kompas 2020 Live in het nieuwe onderkomen van IPO. Aan de hand van drie voorbeeldprojecten maakten ze kennis met provincies in uiteenlopende rollen. Met als rode draad: samen met andere partijen op een eigentijdse manier werken aan de maatschappelijke opgaven waar de regio voor staat. Hans Tijl, directeur Ruimtelijke Ontwikkeling van het ministerie van IenM schetste hoe in de afgelopen 25 jaar de rol van de overheid aanzienlijk is veranderd. “Ik weet nog hoe we toen, in 1990, aan de slag gingen met de Vierde Nota Ruimte, waarin we zeiden: we werken nu aan het Nederland van 2015. Met de overheid aan het stuur. Het aanzien van die overheid is sindsdien sterk veranderd. Nu is de uitdaging hoe we de samenwerking vormgeven en met elkaar bijvoorbeeld komen tot een nationale omgevingsvisie. Natuurlijk is het belangrijk dat verantwoordelijkheden goed belegd zijn. Maar óók als je er wel over gaat zal je daar samen met anderen invulling aan moeten geven.”
Verbinden en maatschappelijke opgaven 
Ook IPO-directeur Gerard Beukema greep terug op het verleden. “25 jaar geleden was ik gedeputeerde in Groningen. We hadden een heilig geloof in de maakbaarheid van de samenleving. Nu hanteren we twee uitgangspunten: de provinciale overheid moet vooral verbinden en de maatschappelijke opgaven staan voorop. Het is niet meer: je gaat erover of niet, maar samenwerken met tal van partijen. En wat je gaat doen, doe je samen met andere overheden. Ook Gedeputeerde Staten en Provinciale Staten komen dan in een andere verhouding tot elkaar te staan.”
Samenwerken in de praktijk
Hoe de onderlinge samenwerking bij het werken aan maatschappelijke opgaven in de praktijk uitwerkt, werd duidelijk in presentaties van 3 actuele cases: Kust op Kracht (Noord-Holland), Regionaal Mediacentrum Limburg Centraal (Limburg) en Landstad Noord Nederland (Groningen, Fryslân en Drenthe). Telkens met de provincie in een andere, maar vooral ook verbindende of ondersteunende rol. En de ene keer vanuit een expliciete verantwoordelijkheid (zoals gebiedsontwikkeling), dan weer juist vanuit een gevoelde verantwoordelijkheid (zoals regionale media) of als logische, onlosmakelijke partner (zoals stedelijke ontwikkeling in Noord Nederland).  
Lessons learned
De lessons learned kwamen in de projectpresentaties ook aan bod. Investeren aan de voorkant bleek in alle drie projecten cruciaal om de samenwerking te laten slagen. Zo ging ‘Kust op Kracht’ pas écht lopen nadat de opdrachtgevers (de provincie en het hoogheemraadschap) met elkaar gingen kennismaken en elkaar bevroegen over hun beider belangen. Ondernemer Joost vertelde dat ondernemers en natuurorganisaties meestal tegenover elkaar staan. “Maar toen we samen nadachten over wat we wilden en wat we met het nieuwe strand konden, kwamen we al snel op het gezamenlijke idee van een lagune.”
Agenderen maatschappelijke opgaven
Limburg liet zien hoe 2014 is benut om een maatschappelijke opgave die niet tot de zeven kernopgaven behoort (toch) te agenderen in de Staten. Het gaat hier om het regionale mediabeleid. Twee Statenleden trokken enkele opmerkelijke conclusies. Peter van Dijk (Statenlid PvdA en in de vorige bestuursperiode verantwoordelijk gedeputeerde) stelde dat de ‘horizontalisering van de samenleving’ met name ook een extra appèl doet aan de vertegenwoordigende rol van de Staten. Anton Kirkels (Statenlid VVD) noemde een gezamenlijk gedragen agenda van college en Staten als absolute voorwaarde. Aan de hand van het dossier mediabeleid werd tevens duidelijk dat een urgentie in de samenleving maatgevend is, en dat er ruimte moet zijn om te investeren in de formele en informele verhoudingen tussen college en Staten.
Systemen verbinden
In de noordelijke provincies zijn het vooral Rijk en de vier steden Leeuwarden Groningen, Assen en Emmen die de kar trekken. Hier werkt men aan een gezamenlijke agenda voor deze stedelijke regio, als antwoord op de stagnerende ontwikkeling die de OESO constateerde. De ambitie is om dé voorbeeldregio op het gebied van vergroening te worden. Daarom doen de provincies actief mee, juist omdat de verbinding tussen stad en omgeving hier groter is dan waar dan ook in ons land. En dat vraagt om een ‘verbinding van systemen’: die van de stad en die van het platteland. 
Investeer aan de voorkant: het was een belangrijke les van Kompas 2020 Live. Werken vanuit maatschappelijke opgaven vraagt dus eerst heel goed te kijken naar wat exact deze opgave is. Omdat hierbij vanaf de start wordt samengewerkt met andere overheden en maatschappelijke partners vraagt dit bovendien om nieuwe verhoudingen tussen college en Staten. Hoe deze verhoudingen vorm te geven, zodat een goed samenspel ontstaat tussen bestuur en volksvertegenwoordiging is een belangrijk aandachtspunt. Dit onderwerp komt zeker terug op 30 september tijdens het IPO Jaarcongres in Maastricht. 
Abonneer op nieuwsbrief                        www.ipo.nl                               Volg IPO op Twitter                        Contact
Voor meer informatie betreffende deze nieuwsbrief, communicatie@ipo.nl. 
Afmelden voor deze nieuwsbrief? Klik hier