Copy
Je dagelijkse mail van bijbeljaar.nl
Bekijk deze mail in je browser
Spreuken     Nieuwe Testament     Oude Testament

Het gevaar van hoogmoed

7 juli - dag 188

Ik herinner me een heel eenvoudige zaak uit de tijd dat ik nog jurist was die ik dacht niet te kunnen verliezen. Ik was zo vol zelfvertrouwen dat ik er niet eens aan dacht om te bidden en de zaak in handen van de Heer te leggen.
 
Toen ik opstond om mijn verhaal te doen vroeg de rechter of ik wist dat er een paar dagen eerder een zaak was geweest die aanleiding was geweest voor een wetswijziging. Daar wist ik niets van met als gevolg dat ik jammerlijk verloor. Zoals we lezen in het gedeelte van Spreuken (16:18) komt hoogmoed voor de val.
 
Ik schaamde me verschrikkelijk en vroeg God om hulp. Ik nam de recente zaak door en schreef een ingezonden brief waarin ik uitlegde dat de beslissing naar mijn mening verkeerd was en dat deze zou worden herroepen in hoger beroep. Gelukkig was dat ook zo.
 
We kregen de gelegenheid om de zaak opnieuw te laten voorkomen en wonnen alsnog. De raadsman nam me mijn fout niet kwalijk. Hij was onder indruk van mijn ingezonden brief en gaf me nog een groot aantal zaken. Het was een nuttige les; ik leerde niet alleen over het gevaar van hoogmoed, maar ook over de buitengewone genade van God; 'wie Gods woord ter harte neemt, zal het goede vinden' (Spreuken 16:20a, HB).
 
Ik probeer deze les over het gevaar van hoogmoed en te veel zelfvertrouwen altijd in gedachten te houden als ik moet spreken. Ik zou willen dat ik kon zeggen dat ik deze fout nooit meer heb gemaakt, maar dit is een steen waar ik me nog diverse keren aan heb gestoten.
 
Trots, een woord dat bijna synoniem is met hoogmoed, is niet altijd verkeerd. Zo is het niet verkeerd om trots te zijn op je kinderen of op je werk. Maar als het in de Bijbel gaat over hoogmoed, wordt er iets anders bedoeld met heel negatieve associaties.
 
Het betekent dat je een overmatig hoge eigendunk hebt en arrogant en zelfingenomen bent. Dit is de onafhankelijke geest die zegt: “Ik heb God helemaal niet nodig.” Je zou kunnen zeggen dat hoogmoed aan de basis ligt van alle zonde. Hoe moeten we omgaan met de verleiding en het gevaar van hoogmoed?

1. Wees bescheiden

God wil dat je leert om bescheiden en vriendelijk te leven en niet arrogant en hoogmoedig te zijn. Hoogmoed komt voor de val: 'Als je jezelf geweldig vindt, gaat het fout met je' (v.18a, BGT).
 
'Het is beter bescheiden te zijn met vriendelijke mensen dan de buit te delen met trotse mensen' (v.19, HB).
 
Het kan soms heel frustrerend zijn om weinig macht te kunnen uitoefenen als we denken te weten hoe we het koninkrijk van God dichterbij kunnen brengen. Maar Jezus had menselijk gezien maar heel weinig macht. Hij leefde in eenvoud met de verdrukten (v.19, GNB).
 
Nederigheid van geest (v.19, HSV) is het tegenovergestelde van hoogmoed en brengt:
 

  • Voorspoed
    Bescheidenheid en eenvoud betekenen dat je bereid bent om te luisteren: 'Als je goed luistert, zul je een goed leven hebben' (v.20a, BGT).
     
  • Geluk
    Een bescheiden mens vertrouwt op God: 'Wie op de HEER vertrouwt, is gelukkig' (v.20b).
     
  • Genezing
    In tegenstelling tot hoogmoedige mensen, die alles kapotmaken met hun woorden (v.27b, BGT), spreekt een bescheiden mens op milde toon ('wie op milde toon spreekt, heeft meer overtuigingskracht', v.21b). 'Vriendelijke woorden zijn honing voor de ziel: ze zijn zoet en heilzaam' (v.24, GNB).

Heer, help me om in alles op U te blijven bouwen en vertrouwen.
 

2. Wees dienstbaar en geef je getuigenis

Wat moet je doen als je de kans krijgt om van Jezus te getuigen? Hoe moet je je verhaal vertellen? In dit gedeelte lezen we hoe we dit kunnen doen.
 
Paulus staat terecht en zegt tegen zijn rechters dat Jezus hem de opdracht gaf om te dienen: 'Ik ben aan je verschenen om je aan te stellen als mijn dienaar, opdat je bekend zult maken dat je mij hebt gezien en zult getuigen van alles wat ik je nog zal laten zien' (26:16). Jezus 'is niet gekomen om gediend te worden, maar om te dienen' (Marcus 10:45) en daarom worden wij allemaal geroepen als dienaar en getuige. Een getuige wijst bescheiden naar dingen die groter zijn dan hij- of zijzelf. Paulus wijst in alle bescheidenheid naar Jezus. Hier zien we hoe hij zijn roeping volbrengt.
 
Paulus zit gevangen en staat terecht. Hij ziet veel uiterlijk vertoon en hoogmoed tegenover zich als hij wordt voorgeleid aan Agrippa en Bernice (Handelingen 25:23). Dat moet heel intimiderend zijn geweest.
 
Maar ook nu geeft Paulus heel eenvoudig en bescheiden zijn getuigenis. Hij is beleefd en respectvol naar koning Agrippa (26:2-3). Hij houdt zich aan de geldende normen en sociale omgangsvormen. Hij vertelt heel slim alleen die delen van zijn verhaal die van belang zijn voor zijn toehoorders.
 
In het eerste deel van zijn getuigenis gebruikt Paulus de ik-vorm in plaats van zijn toehoorders aan te spreken. Dit laatste kan neerbuigend en arrogant overkomen, terwijl een verhaal in de ik-vorm vaak overtuigender en minder bedreigend is.
 
Hij zegt dat hij vroeger net zo was als zij: 'Indertijd vond ik dat ik de verspreiding van de naam van Jezus van Nazaret met kracht moest tegengaan, en daarvoor heb ik me in Jeruzalem dan ook ingezet. Met toestemming van de hogepriesters heb ik een groot aantal heiligen in de gevangenis laten opsluiten, en als ze ter dood gebracht werden gebeurde dat met mijn instemming' (vv.9-10).
 
Wat hij hiermee eigenlijk zegt is: “Ik was net als jullie. Ik was hoogmoedig, machtsbelust en gericht op uiterlijk vertoon. Ik deed precies wat jullie nu doen. Ik vervolgde de christenen, net als jullie mij nu vervolgen.”
 
Daarna vertelt hij hoe Jezus aan hem verscheen en hem liet inzien dat hij eigenlijk Jezus Zelf vervolgde met zijn vervolging van de christenen. 'Ik ben Jezus, die jij vervolgt' (v.15).
 
Jezus zei tegen hem: 'Ik zal je daarbij beschermen tegen je eigen volk en tegen de heidenen, naar wie ik je uitzend om hun de ogen te openen, zodat ze zich van de duisternis naar het licht keren, en van de macht van Satan naar God. Door het geloof in mij zullen ze vergeving krijgen voor hun zonden' (vv.17-18). Met deze krachtige boodschap in de ik-vorm zegt Paulus feitelijk tegen hen dat zij zich in de duisternis bevinden, dat Satan hen in zijn macht heeft en dat ze vergeving van hun zonden nodig hebben.
 
Hij vertelt hun niet alleen wat ze nodig hebben, maar ook hoe ze vergeving kunnen ontvangen: ze moeten zich bekeren tot God en dat moet ook blijken uit hun doen en laten (v.20, HB). Hij zegt feitelijk tegen deze hoogmoedige en machtige mensen: “Jullie moeten je leven veranderen en je bekeren tot God.”
 
Hij vervolgt: '... tot op de dag van vandaag heb ik van God de nodige hulp ontvangen en zo sta ik hier dan om, voor wie dan ook, te getuigen' (v.22a, GNB). Paulus was bereid iedereen toe te spreken, de machtigen en de zwakken.
 
Jezus stond altijd centraal in Paulus’ boodschap, zoals Hij aan hem was verschenen op weg naar Damascus. Hij getuigt dat 'de messias zou lijden en sterven, en als eerste opstaan uit de dood' (v.23, BGT).
 

Heer, help me om elke kans te grijpen om te vertellen over Jezus en om zijn voorbeeld van bescheiden dienstbaarheid te volgen.
 

3. Houd je verre van hoogmoed

Als je iemand hebt die voor je werkt, als je ouder bent van een kind of als je een leidinggevende functie hebt als vrijwilliger, heb je een machtspositie.
 
Hoogmoed is een valkuil voor iedereen die een machtspositie heeft, of de macht nu voortkomt uit je functie, succes, roem of rijkdom.
 
De geschiedenis van de koningen van Israël en Juda laat zien dat het heel moeilijk is om veel macht te hebben en de verleiding van hoogmoed te weerstaan. Tijdens deze periode doen de koningen van Juda het beter dan die van Israël. Koning na koning in Israël deed wat slecht was in de ogen van de Heer (14:24, 15:18,24,28) terwijl Azarja en zijn zoon Jotam in Juda beide deden wat goed was in de ogen van de Heer (15:3,34).
 
Azarja wordt ook wel Uzzia genoemd (v.32). We lezen iets meer over hem in andere boeken in het Oude Testament, zoals Amos 1:1, Jesaja 6:1a en 2 Kronieken 26:16-23.
 
Hier lezen we dat hij weliswaar deed wat goed was in de ogen van de Heer, maar dat de offerplaatsen bleven bestaan en dat hij door de Heer werd getroffen door huidvraat, waaraan hij leed tot op de dag van zijn dood (2 Koningen 15:3-5). Waarom was zijn leven zo'n puinhoop bij zijn dood?
 
We lezen het antwoord in het boek Kronieken: 'Uzzia's gezag reikte tot ver over de grenzen, want met wonderbaarlijke hulp had hij zijn macht steeds verder uitgebreid. Maar toen Uzzia het toppunt van zijn macht had bereikt, werd hij hoogmoedig, en dat leidde tot zijn ondergang' (2 Kronieken 26:15-16).
 
We worden gewaarschuwd dat het gevaar van hoogmoed altijd op de loer ligt als God ons zegent met succes.
 

Heer, dank U voor alle waarschuwingen en bemoediging in de Bijbel. Help me om deze waarschuwingen altijd in acht te nemen. Heer, ik ben volledig van U afhankelijk. Help me om mijn blik altijd gericht te houden op Jezus die almachtig was en Zichzelf toch bescheiden opstelde, Zichzelf wegcijferde en de gestalte aannam van een slaaf (Filippenzen 2:6-8).
 

Pippa's bijdrage

Spreuken 16:18


Het lukte me eens om in één keer in te parkeren in een heel kleine parkeerplaats. Ik vond mezelf een hele piet. Ik zei tegen mijn moeder die naast me in de auto zat dat ik het beste kon parkeren van ons gezin en dat ik toch zo'n hekel had aan opmerkingen dat vrouwen niet kunnen inparkeren. Later vroeg iemand me of ik iets voor hem wilde ophalen. Ik sprong samen met een vriendin in de auto. Toen we terugkwamen was dezelfde parkeerplaats nog vrij. Maar zou ik erin kunnen komen? Ik moest vijf keer steken en uiteindelijk bood mijn vriendin aan dat zij voor me zou parkeren. Dat zette me op mijn plaats. Hoogmoed komt voor de val!
 

Vers van de dag
Spreuken 16:18

'Hooghartigheid gaat vooraf aan ellende,
    hoogmoed komt voor de val.'
Forward
Share
Tweet
Share
+1
Copyright © 2018 Alpha Nederland, All rights reserved.



Afzender: Alpha Nederland - BiOY@alphanederland.org
Je ontvangt dagelijks deze mail met een vertaling van Bible in One Year 2017.